- بادگیر

تا کنون فکر کرده اید پنکه چگونه هوا را مطبوع میکند؟ هنگامی که پره های پنکه می چرخد , هوای پشت با فشار به جلو حرکت میکند و جریان مصنوعی هوا ایجاد می شود. این جریان هوا با عبود از مجاورت پوست بدن روند انتقال حرارت بدن انسان را سرعت می بخشد و ما احساس خنکی می کنیم.

بادگیر هم وسیله ای است که هوا را جریان می بخشد. با این تفاوت که در پنکه , جریان برق موتور الکتریکی را و چرخش پره های متصل به موتور هوا را به حرکت در می آورد , در حالی که بادگیر,  بادی را که در فضای بیرون می وزد, مهار و به داخل خانه هدایت می کند.

بادگیرها را معمولا متناسب با مصرف و نیاز خانوار می سازند و مسلما هر چه ابعاد ورودی بیشتر باشد , حجم هوای ورودی هم بیشتر خواهد بود.ارتفاع بالاتر هم در کارکرد بهتر بادگیر موثر است.

دلیل آن هم اختلاف سرعت باد در ارتفاع های مختلف است. در مجاورت زمین , سرعت هوا صفر است و هر چه بالاتر میرویم , سرعت باد بیشتر می شود تا به مقدار ثابت خود می رسد.

از سوی دیگر در مجاورت زمین گرد و غباد زیادی وجود دارد که با افزایش ارتفاع کاهش میابد. به این ترتیب با افزایش ارتفاع, به هوایی با سرعت بالاتر و گرد و غبار کمتر خواهیم رسید.

ورودی بادگیر را معمولا درزیر زمین قرار می دهند تا از خنکی زیر زمین هم استفاده شود و فضای مطبوع و شرایط مناسب فراهم شود.

باد گیر سنتی را میتوان یک نمونه عالی هنر مهندسی به شمار آورد که در حالی که هوای بیرون بسیار گرم است و از آسمان آتش می بارد, بدون صرف هیچ گونه انرژی و صرفا با طراحی مناسب سیستم هدایت هوا, شرایط خنک با تفاوت دمای حدود 30 درجه با بیرون را فراهم کند.

بادگیر از مظاهر و سمبلهای تمدن ایرانی است دقیقا معلوم نیست اولین بادگیر در کدام شهر ایران ساخته شده ولی سفرنامه نویسان قرون وسطی بیشتر از بادگیرهای شهرهای کویری و گرم و خشک مانند یزد و گناباد و طبس نام برده‌اند.

با ورود معماري مدرن و به ويژه استفاده از تاسيسات مكانيكي به تدريج نقش اقليم در ساختمان‌ها كم‌رنگ شد اما از نيمه دوم قرن گذشته كه اقليم و حفظ محيط زيست پيوسته مورد توجه قرار گرفت استفاده از فناوري همگون با محيط طبيعي، بازيافت ضايعات صنعتي و استفاده از انرژي‌هاي پاك مانند انرژي خورشيد، باد و آب اهميت بسياري يافتند. در زمينه معماري نيز از اين زمان توجه به محيط زيست و تلاش براي طراحي ساختمان‌هاي اقليمي و معماري همساز با اقليم آغاز شد.
امروزه مي‌توان از بادگير به عنوان مكمل سيستم تهويه و برودت ساختمان استفاده كرد. به وسيله بادگير مي‌توان در مواقعي از سال شرايط آسايش را با تهويه طبيعي تامين كرد و تنها زماني كه باد ديگر نتواند پاسخگوي نياز ساكنان باشد بايد از تاسيسات مكانيكي بهره گرفت.
حسن فتحي معمار مصري كه تلاش فوق‌العاده‌اي براي تلفيق معماري سنتي و تكنولوژي روز خود انجام داده است، از يك پمپ آب در داخل كانال بادگير ساختمان‌هايش استفاده مي‌كرد كه با ايجاد فواره‌اي در روزهايي كه هوا گرم و پرگرد و غبار بود، هم از ميزان گرما و هم از ميزان گرد و غبار مي‌كاست.
علاوه بر موارد گفته شده، طرح‌هاي ديگري در ساير كشورها كه با تكيه به تهويه طبيعي طراحي شده به عنوان مثال در مركز فروش بلوواتر انگليس هواي تازه از طريق دنباله‌اي از بادگيرهاي مخروطي با ارتفاع دو متر تامين مي‌شود اين بادگيرها روي بام سوار شده‌اند تا هواي خنك‌تري را به پايين فرستاده و آن را در فضاي داخي پخش كنند. آنها در فاصله 15 متري نسبت به هم و روي محور مركزي مجتمع قرار گرفته‌اند و پس از دريافت جريان هواي خارجي، هواي تازه را به داخل ساختمان مي‌فرستند.
نمونه قابل ذكر ديگر ليستر انگلستان است ميزان مصرف انرژي در ساختمان كوئينز دانشگاه مونت فورت، نصف انرژي مصرفي در يك ساختمان معمولي مشابه اين بنا است كه در آن سيستم تهويه مطبوع استفاده شده است. بادگيرهاي مرتفع جلو اغتشاش هوايي را گرفته و براي انتقال هواي داخل به خارج از بنا طراحي شده است.

-

 سقف گنبدی و الگوی بال هواپیما

پوشش گنبد در ایران پییشنه ای دیرینه دارد . کمبود چوبهای استوار و کشیده که در حقیقت عنصر اصـلی پوشش تخت است ، سبب شده است که پوشش سغ sagh و گنبد روایی پیدا کند و بخصوص در دهانه های وسیع ترجای پوشش تحت را بگیرد . قدیمیترین شکل های منحنی در پوشش زیرین چغازنبیل متعلق به هزاره دوم دیده شده است .

تعریف هندسی گنبد
در تعریف هندسی ، گنبد مکان هندسی نقاطی است که از دوران چِفدی مشخص حول یک محور قائم به وجود می آید . اما در زبان معماری : گنبد پوششی است که بر روی زمینه ای گرد برپا شود .
گنبد از سه قسمت تشکیل شده است :
۱ـ گنبد خانه یعنی زمینه گنبد
۲ـ بَشن = هیکل یعنی قسمتی که روی زمینه ته رنگ به صورت مکعب بالا می آید و یک یا دو طرف آن باز است ( در گنبدهای قبل از اسلام هر چهار طرف به دهانه های باز منتهی می شد . )
۳ـ چپیره = جمع شده
از آنجائیکه در معماری ایرانی به ندرت به ته رنگ گرد بر می خوریم و معمولاً قسمت انتهائی بشن به شکل ، مربع و گاهی مستطیل است با چپیره کردن آنرا تبدیل به دایره می کنند بعد گنبد روی آن سوار می شود . به همین دلیل مرحله چپیره شدن در گنبدسازی شایان توجه است زیرا امکان داشتن زمینه گرد است که اجرای نهایی پوشش گنبد را میسر می سازد

 

اگر هنگام عبور از بازار قدیمی یا شبستان یک مسجد به بالاسر خود نگاهی بیندازید, میتوانید گنبدهای کوچکی را مشاهده کنید که بعضا سوراخی در بالای سقف خود دارند.

هنگامی که باد از روی یک سطح منحنی عبور کند, در بالاترین نقطه منحنی به حداکثر سرعت خود می رسد و در مقابل , فشارش به شدت افت می کند. این افت فشار نسبت هوایی که در زیر وجود دارد, موجب می شود نیرویی به طرف بالا ایجاد شود. در بال هواپیما, این نیرو تعادل هواپیما و حرکت به سمت بالا را تامین می کند. ولی در سقف گنبدی این نیرو موجب می شود هوا از سوراخ درون سقف به بیرون جریان پیدا کند و هوای محیط تهویه شود.

البته خود سقف گنبدی هم در کاهش انتقال حرارت از بیرون به داخل ساختمان نقش مهمی دارد.

 

- حیاط میزبان تابستانی اهالی خانه

در خانه های سنتی ایران, حیاط نقش بسیار مهمی از نطر ایمنی و راحتی اعضای منزل به عهده داشته است. خانه به صورتی ساخته می شد که اتاقها دور حیاط قرار گیرند و دیوارها روی حیاط سایه بیندازند.

بررسی ها نشان می دهد ,در تابستان , وجود حیاط,  انرژی مورد نیاز برای خنک سازی ساختمان را کاهش می دهد. زیرا وجود حوض و گل وگیاه باغچه , هوای ورودی به اتاق را خنک تر می کند.

- زیرزمین و خنکی اهدایی زمین

زمین خاصیت جالبی دارد. در تابستان اگر چند متر پایین تر ازسطح زمین را بررسی کنیم, متوجه می شویم دما کمتر از سطح زمین است و در زمستانها دما بیشتر از سطح زمین است.

خنک شدن در زیرزمین به 2 صورت انجام می گیرد:1- انتقال حرارت از طریق جابجایی با هوای خنک 2- انتقال حرارت از طریق تشعشع با دیوارهای خنک زیرزمین.

 

 

نوشته شده توسط امیررضا محمودزاده در دوشنبه بیستم خرداد 1387 ساعت 12:7 موضوع | لینک ثابت

Art Nouveau

هنر نو نام سبکی بود که در 1880م, در اروپا آغاز گردید و ابتدا در هنرهای تزئینی مانند طراحی پارچه, مبلمان و تولید کتاب مورد نظر بود ولی سپس این سبک در زمینه های دیگری مانند گرافیک, نقاشی, طراحی داخلی, پیکرتراشی و حتی عکاسی ظهور نمود. در معماری, این سبک از 1890 آغاز و تا 1910 ادامه داشت. معماران این سبک از مصالح مدرن مانند چدن, آهن, فولاد و بتن استفاده کردند. ولی ظاهر کلی و جزئیات ساختمان را با تزئینات فرمهای گیاهی و طبیعی شکل می دادند.

ویکتور ارتا(Victor Horta) اولین معمار معروف این سبک محسوب می شود. وی از اوائل دهه 1890 ساختمانهای بسیاری به این سبک در موطن خود, بلژیک, ساخت. در طرحهای وی دیوارهای سنگی ,ستونهای چدنی , نرده های آهنی و تزئینات روی کف, دیوار , سقف و حتی چارچوب بازشوها و لوسترها همه به صورت فرمهای نرم و سیال و در هم تنیده ظاهر می شدند.

خلاق ترین معمار این سبک فردی به نام آنتونی گائودی(Antoni Gaudi) در شهر بارسلون اسپانیا بود. گادی معتقد بود که در طبیعت هیچ خط مستقیمی وجود ندارد. تقریبا در کلیه کارهای متنوع و گوناگون او هیچ گاه خط مستقیم چه در طرح کلی و چه در جزئیات دیده نمی شود.

زیباترین کار گائودی , کلیسای ساگرافمیلیا (خانواده مقدس) می باشد. وی فردی بسیار مذهبی بود و در سالهای آخر عمر خود , تمام وقت خود را صرف طراحی و تکمیل این بنای عظیم نمود. با اینکه با گذشت بیش از یک قرن, هنوز اجرای ساختمان به پایان نرسیده است, ولی این کلیسا به عنوان نماد شهر بارسلون درآمده است.

 

 

نوشته شده توسط امیررضا محمودزاده در یکشنبه پنجم خرداد 1387 ساعت 18:48 موضوع | لینک ثابت